Przedrealizacyjny monitoring nietoperzy to specjalistyczna usługa realizowana przez naszego chiropterologa, której celem jest jakościowe oraz ilościowe scharakteryzowanie chiropterofauny obszaru planowanego przedsięwzięcia, zwykle związanego z budową elektrowni lub farmy wiatrowej. Z uwagi na zmienność składu gatunkowego i liczebności nietoperzy w cyklu rocznym monitoring jest realizowany przez okres co najmniej jednego roku i obejmuje wszystkie aspekty fenologii chiropterofauny, w tym wiosenną migrację i tworzenie kolonii rozrodczych, rozród, rozpad kolonii rozrodczych, jesienną migrację i rojenie oraz hibernację.

Przedrealizacyjny monitoring nietoperzy

Na czym polega  przedrealizacyjny monitoring chiropterologiczny? 

Przedrealizacyjny monitoring chiropterologiczny realizuje się w oparciu o badania terenowe obejmujące:

  • rejestrację aktywności nietoperzy metodami bioakustycznymi;
  • poszukiwanie kolonii rozrodczych nietoperzy;
  • poszukiwania zimowisk nietoperzy.

Raport będący efektem przeprowadzonego przedrealizacyjnego monitoringu chiropterofauny jest niezbędnym załącznikiem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko składanego wraz z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Co zawiera raport z przedrealizacyjnego monitoringu chiropterologicznego?

Raport opracowany na podstawie przedrealizacyjnego monitoringu nietoperzy stanowi dokument oceniający potencjalny wpływ planowanego przedsięwzięcia, z reguły związanego z energetyką wiatrową, na lokalne i migrujące populacje chiropterofauny. Powinien on zawierać następujące elementy:

  • szczegółowy opis zastosowanych metod badawczych,
  • określenie obszaru objętego monitoringiem,
  • obiektywnie przedstawione wyniki badań terenowych,
  • wnioski wynikające z przeprowadzonych analiz,
  • rekomendacje dotyczące działań łagodzących i kompensujących negatywny wpływ planowanego przedsięwzięcia na chiropterofaunę.

W przypadku lokalizacji inwestycji w pobliżu obszarów chronionych, w tym w szczególności obszarów Natura 2000, gdzie przedmiotami ochrony są nietoperze, raport z przedrealizacyjnego monitoringu nietoperzy powinien również uwzględniać ocenę wpływu przedsięwzięcia na przedmioty ochrony tych obszarów. Zgromadzone dane umożliwiają identyfikację ryzyk środowiskowych oraz wdrożenie odpowiednich mechanizmów mitygujących, w tym np. wprowadzenie zmian projektowych, wyłączenie funkcjonowania inwestycji w okresie nasilonych migracji nietoperzy czy instalacji urządzeń je odstraszających.

Prace terenowe – zdjęcie

Dlaczego monitoring przedrealizacyjny jest konieczny dla inwestycji w elektrownie wiatrowe?

Obowiązek przeprowadzenia rocznego monitoringu przedrealizacyjnego nietoperzy w przypadku inwestycji w elektrownie wiatrowe wynika z uwarunkowań zarówno prawnych, jak i praktycznych. Na poziomie legislacyjnym podstawę międzynarodową stanowi jeszcze Rezolucja 6.11 Porozumienia o Ochronie Populacji Europejskich Nietoperzy (EUROBATS), którego Polska jest sygnatariuszem. Na poziomie krajowym, konieczność oceny przedsięwzięcia pod kątem jego wpływu na środowisko reguluje ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. 

O konieczności przeprowadzenia przedrealizacyjnego monitoringu nietoperzy i oceny oddziaływania na środowisko w szczególności przed rozpoczęciem inwestycji w farmy wiatrowe wspomina rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Wymogi te są dodatkowo ugruntowane w innych przepisach krajowych, w szczególności w ustawie Prawo ochrony środowiska z 2004 r. z późniejszymi zmianami, która opisuje cele ochrony przyrody na terenie Polski. Przedrealizacyjny monitoring nietoperzy jest również konieczny, aby inwestycja była zgodna z przepisami o ochronie przyrody uchwalonych na poziomie Unii Europejskiej (Dyrektywa Siedliskowa).

Z perspektywy inwestora monitoring pełni również istotną funkcję zarządzania ryzykiem. Rzetelnie przeprowadzony przedrealizacyjny monitoring nietoperzy pozwala zidentyfikować potencjalne zagrożenia środowiskowe, które mogłyby skutkować odmowną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub – w przypadku już zrealizowanej inwestycji – koniecznością wdrożenia ograniczeń w eksploatacji farmy (np. okresowe wyłączenia elektrowni wiatrowych). Tym samym wczesna diagnoza potencjalnych konfliktów ekologicznych umożliwia optymalizację lokalizacji, harmonogramu i budżetu inwestycji, zwiększając szanse na jej sprawną realizację i długoterminowe funkcjonowanie zgodne z obowiązującym prawem i zasadami zrównoważonego rozwoju.

Zgodność monitoringu przedrealizacyjnego nietoperzy z wytycznymi 

Monitoring przedrealizacyjny nietoperzy jest wykonywany zgodnie z Tymczasowymi wytycznymi, dotyczącymi oceny oddziaływania elektrowni wiatrowych na nietoperze z grudnia 2009 (wersja II) lub z projektem Wytycznych dotyczących oceny oddziaływania elektrowni wiatrowych na nietoperze z 2011 r.

Monitoring przedrealizacyjny a porealizacyjny – czym się różnią?

Przedrealizacyjny monitoring nietoperzy prowadzony jest przez pełen rok kalendarzowy poprzedzający rozpoczęcie realizacji przedsięwzięcia i stanowi obowiązkowy element dokumentacji niezbędnej do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z kolei monitoring porealizacyjny to cykl badań wykonywanych trzykrotnie w ciągu pięciu lat po oddaniu farmy wiatrowej do eksploatacji. Jego celem jest weryfikacja rzeczywistego wpływu inwestycji na populacje nietoperzy. Wyniki tych badań mogą stanowić podstawę do rewizji nałożonych wcześniej ograniczeń środowiskowych, takich jak okresowe wyłączenia elektrowni wiatrowych, co ma istotne znaczenie dla efektywności operacyjnej farmy.

Przykładowe realizacje